Onzekerheid wegmanagen? Of ermee leren werken?
Onlangs las ik een interview met Jeroen van Baar, auteur van De onzekerheidsepidemie. Zijn boodschap is confronterend en herkenbaar. In onze drang naar zekerheid, controle en voorspelbaarheid zijn we juist slechter geworden in het omgaan met onzekerheid. We proberen het onverwachte weg te organiseren, en lopen er vervolgens juist op vast (zie ‘We moeten weer leren omgaan met onzekerheid’ – NEMO Kennislink).
Die gedachte zette mij aan het denken. Niet alleen maatschappelijk, maar vooral professioneel.
Als domeinleider binnen het facilitaire werkveld herken ik veel van wat Van Baar beschrijft. Het triggerde mij: “Wat zegt dit over hoe wij Facilitair Management (FM) organiseren, juist nu we spreken over meerdere mogelijke toekomsten?”
FM op het kruispunt
Recent publiceerde FMN de marktvisie FM op het Kruispunt, waarin vier mogelijke toekomstscenario’s voor 2035 worden geschetst. Het rapport onderstreept iets wezenlijks. De toekomst van FM laat zich niet voorspellen vanuit één logisch pad (zie: Marktvisie ‘FM op het Kruispunt’ gelanceerd: strategisch kompas voor 2035 | FMN).
Technologische ontwikkelingen (zoals AI), arbeidsmarktkrapte en maatschappelijke verwachtingen zorgen samen voor fundamentele onzekerheid. Scenario-denken helpt ons om strategisch vooruit te kijken.
Maar het roept bij mij ook een andere vraag op. Wat doen deze onzekerheden met onze dagelijkse reflexen in het werk?
De reflex van controle in facilitair werk
FM professionaliseert continu verder. Data, slimme systemen, KPI’s, SLA’s en dashboards helpen ons om grip te houden. Dat is logisch. Gebouwen, werkplekken en services moeten betrouwbaar zijn.
En toch vraag ik me af: Wanneer helpt controle ons? En wanneer werkt het ons tegen?
De realiteit binnen FM is dat storingen zich niet laten plannen, gebruikers zich onvoorspelbaar gedragen, technologie enorm versnelt en omstandigheden sneller veranderen dan contracten.
Onzekerheid is geen afwijking in ons facilitair domein. Het ís ons domein.
Technologie en de maakbaarheidsillusie
Met AI en voorspellende technologieën kunnen we steeds meer. Patronen herkennen, storingen voorspellen, bezetting optimaliseren. Dat biedt enorme kansen. Maar hier raakt technologie aan dezelfde paradox die Van Baar beschrijft. Hoe meer we denken dat we alles kunnen voorspellen, hoe moeilijker we omgaan met wat zich níet laat voorspellen.
Dit zie ik ook terug in facilitaire organisaties. Onzekerheid vertalen naar risico’s die beheerst moeten worden. Afwijkingen dichtregelen met procedures. Fouten reduceren in plaats van ervan leren. Zo ontstaat een ‘dunne’ vorm van professionaliteit. Sterk zolang alles klopt, kwetsbaar zodra het schuurt.
Is maximale controle wel volwassen FM?
Dat brengt mij bij de kernvraag. Doen we het als facilitaire organisatie goed als we maximale controle nastreven? Of doen we het juist goed als we onzekerheid accepteren, en er professioneel mee leren omgaan?
Of ligt het antwoord niet in of-of, maar raakt het een ander perspectief?
Goede facilitaire dienstverlening draait niet om foutloos voorspellen. Het draait om betrouwbaar handelen wanneer het onverwachte gebeurt, in elk scenario.
Onzekerheid professioneel organiseren
Binnen Naest werken we coöperatief. Dat is geen toeval, maar een bewuste keuze. Niet alleen vanuit een mensgerichte visie, maar ook vanuit de overtuiging dat onzekerheid zich niet laat wegcontracteren. Je kunt het wel samen dragen.
Voor mij betekent dat investeren in vakmanschap, ruimte geven aan handelen zonder volledige zekerheid, afwijkingen benutten als leerbronnen, opdrachtgevers meenemen in wat wel en niet maakbaar is en vertrouwen geven, in plaats van alles dichtregelen.
In een coöperatief model gaat het niet om het afschuiven van risico’s, maar om gedeelde verantwoordelijkheid. En precies dat maakt ons wendbaar binnen elke mogelijke toekomst.
De echte kwaliteit van FM
Misschien moeten we onszelf een andere vraag stellen. Niet: “Hoe houden we alles onder controle?” Maar: “Hoe gaan we om met wat we níet onder controle hebben?”
Want uiteindelijk worden facilitaire organisaties niet beoordeeld op hoe voorspelbaar de wereld is, maar op hoe zij reageren wanneer die onvoorspelbaar wordt.
Ik ben benieuwd hoe jij hier naar kijkt
Waar helpt controle jou, en waar belemmert het je? Wat vraagt scenario-denken van ons dagelijks handelen? Welke rol speelt technologie in jouw omgang met onzekerheid?
Geloof jij dat de toekomst van FM draait om beheersing of om professioneel omgaan met onzekerheid?
Dit vind je misschien ook interessant
Hoe Miro meer structuur, eigenaarschap en slagkracht creëerde
“De basis op orde”: 10 jaar dezelfde zin – tijd voor de uitleg
Bouwen aan structuur en eigenaarschap bij het Lingecollege
Laten we
samen werken
Wil je ontdekken hoe wij jouw organisatie kunnen versterken? Neem contact met ons op. Samen maken we facility management menselijker, sterker en inspirerender.